SAĞLIĞA ZARARLI ALIŞKANLIKLARIN ÇEŞİTLERİ, NEDENLERİ VE

BU ALIÅžKANLIKLARDAN KORUNMA YOLLARI

Sağlığa zarar veren alışkanlıklar sigara, alkol ve uyuşturucu maddeleridir.Bu saydığımız üç zararlı maddenin ortak özellikleri;içinde insan vücuduna zarar veren maddeler bulundurması,kısa sürede bağımlılık yapması ve vücuda alınmadığında kişide yoksunluk belirtisi oluşturmasıdır.Hatta uyuşturucu maddeler diğerlerinden farklı olarak vücuda alınmadığında krizlere neden olabilmektedir.

Gerek bu konuda yapılan araştırmalar olsun gerekse çevremizden duyduklarımıza göre şu anki bireylerde hem bu alışkanlıklara başlama yaşı düşmüş hem de kullanan kişi sayısı geçmişe göre artmıştır.

Tabi ki bu alışkanlıklara başlama yaşının düşmesi ve kullanan kişi sayısının artmasının birçok nedeni vardır. Bu nedenleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Ailede saÄŸlığa zararlı alışkanlığı olan birey veya bireylerin bulunması çocuÄŸa ve gence olumsuz örnek olarak onun bu alışkanlıkları edinmesine sebep olabilir.
• Ailede çocuÄŸun gencin ilgi,sevgi gibi manevi ihtiyaçlarının göz ardı edilmesi sonucu birey bu ihtiyacını dışarıda gidermeye çalışmaktadır ve bu da onun zararlı alışkanlıklar edinmesine neden olabilir..Çünkü bireyi her zaman dışarıda iyi kiÅŸiler beklememekte aynı zamanda kendisine zarar verecek bireylerle de arkadaÅŸlık yapabilmektedir.
• Sosyo-ekonomik düzeyi iyi olmayan ailelerde çocuklar ve gençler aile bütçesine katkı saÄŸlamak için bir iÅŸte çalışmak durumunda kalabilir. Çalıştığı iÅŸ ortamında kötü alışkanlıklara sahip bireylerin olması veya çocuÄŸun hayata erken atılması sonucu ‘baÅŸkaldırma’ davranışının geliÅŸmesi sonucu birey zararlı alışkanlıklar edinebilir.
• Baskıcı, otoriter anne baba tutumuna sahip,ÅŸiddetin uygulandığı aile ortamlarında yetiÅŸen çocuklar ailelerinden yeterince ilgi,sevgi görememektedir.Bunun sonucunda da çocuklarda daha önce söylediÄŸimiz gibi ilgiyi,sevgiyi dışarıda bulmaya çalışmakta hatta bu durum evden kaçma davranışına kadar gidebilmektedir.Çünkü masum olan çocuk dışarıda kendisini bekleyen toz pembe bir hayatın olduÄŸunu düşünmektedir. Takdir edersiniz ki dışarıdaki ortam birçok tehlikeyi barındırmakta ve çocuÄŸu zararlı alışkanlıkları edinme baÅŸta olmak üzere birçok tehlikeyle baÅŸ baÅŸa bırakabilmektedir.
• Ergenlik döneminde bireyin hayatındaki en önemli insan; arkadaşı, en önemli ihtiyacı ise ;bir gruba ait olabilmektedir.Bireyin ait olduÄŸu arkadaÅŸ grubu her zaman iyi özelliklere sahip olmayabilir.Ama burada  ergen için önemli olan iyi ya da kötü olsun grubun beklentilerini yerine getirerek gruba dahil olmak tır. Dolayısıyla diyebiliriz ki ergenin kendisine zarar veren bir arkadaÅŸ grubunun olması onun da zararlı alışkanlıklar edinmesine neden olabilir.
• Zararlı alışkanlığa baÅŸlama da belki de en önemli duygu meraktır. Tadının nasıl olduÄŸunu merak etmesi çevresindekilerin ‘bir kereden bir ÅŸey olmaz’ veya ‘bunu aldığım zaman psikolojik olarak çok rahatlıyorum’ gibi iyimser sözleri çocukların ve gençlerin zararlı alışkanlıklar edinmesine neden olabilir.
• Bu maddeleri kullanan kiÅŸilerin kendilerini lider olarak göstermeleri, bu durumu arkadaÅŸ sohbetlerinde övgü konusu yapmaları bireylerin bu kiÅŸilere özenmesine, onlar gibi davranmasına dolayısıyla zararlı alışkanlıkları edinmesine neden olabilir.
• Anne babanın yani her ikisinin de çalışması çocuklarına zaman ayıramamalarına sebep olabilir. Yine bu durumda da bireyin ilgiyi,sevgiyi dışarıda armaya çalışması zararlı alışkanlıklar edinmesine neden olabilir.

Çocukları ve gençleri zararlı alışkanlıklardan koruyabilmek için tabi ki hem anne babaların hem de eğitimcilerin alabileceği önlemler bulunmaktadır. Bu önlemleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Çocuklara ve gençlere hem anne babalar hem de eÄŸitimciler tarafından bu alışkanlıkların bize ve çevremize verdiÄŸi zararlar anlatılmalı ve bu alışkanlıklardan uzak durarak onlara doÄŸru model olunmalıdır.
• Çocukların ve gençlerin yemek,giyim,barınma gibi ihtiyaçlarının yanı sıra ilgi,sevgi gibi manevi ihtiyaçlarının da olduÄŸu göz önünde bulundurulmalı ve bu ihtiyaçları yerinde,zamanında,yeterli miktarda karşılanmalıdır.
• Özellikle sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan aileler iyi anne babanın görevinin çocuÄŸun cebine para koymakla bittiÄŸini düşünmemeli ve çocuÄŸunun maddi ihtiyaçlarının yanı sıra ilgi,sevgi gibi manevi ihtiyaçlarını da karşılamalıdır.
• Çocuklara ve gençlere ilgi,sevgi gösterirken onu çok sevdiÄŸinizi söylemek yetmez.Aynı zamanda öpmek,sarılmak,başını okÅŸamak gibi onun yaÅŸ grubuna uygun sevgiyi daha iyi belli etmenin yolları aranmalıdır.
• Çocukların ve gençlerin arkadaÅŸları yakından tanınmalı,arkadaÅŸ seçimlerinde onlara rehber olunmaladır.
• Baskı,otorite ve ÅŸiddet ile sorunların çözülemeyeceÄŸi unutulmamalı,onunla empati kurarak,konuÅŸmalarda ben dili kullanarak saÄŸlıklı iletiÅŸim kurulmalıdır.
• Ergenlik döneminde arkadaÅŸların,arkadaÅŸ grubunun önemli olduÄŸu göz önünde bulundurulmalı ve ergenin arkadaÅŸları yakından takip edilmelidir.
• Çocuk ve gençlerle önemli olan uzun süre birarada olmak deÄŸil birlikte olan zamanın verimli geçirilmesidir.Bu nedenle çalışan anne babalar mutlaka çocuklarına zaman ayırmalı ve bu süreyi iyi deÄŸerlendirmelidir.
• Ä°lköğretimden itibaren tüm okullarda, okul rehber öğretmenleri ve sınıf öğretmenleri baÅŸta olmak üzere eÄŸitimciler konuyla ilgili çocuklara ve gençlere bilgilendirme çalışmalarını belli aralıklarla tekrar ederek sürekli yapmalıdır.